Geçmişi geleceğe taşıyan en vefalı mirastır seramik.
Türkiye'de Seramik
Neolitik çağdan Roma ve Bizans'a, Selçuklu ve Osmanlı'dan Türkiye Cumhuriyeti'ne uzanan tarih yolculuğunun her adımında seramik, yeni buluş ve arayışlarla karşımıza çıkmıştır.
Hacılar ve Alacahöyük'te bulunan M.Ö 6000 yılına ait seramiklerin, bu alandaki en özgün ve sanatsal yapılar olduğu düşünülürse seramiğin anavatanının Anadolu toprakları olduğu sonucuna varılabilir.
Başlangıçta yiyecek ve içecekleri taşımak ve depolamak amacıyla kap kacak olarak kullanılan seramik daha sonra yazı tabletleri, kandil ve mimari objelere dönüşmüş, sırlama tekniğinin öğrenilmesi ile de içine konan sıvının sızmasını engellediğinden, günlük hayatta daha çok kullanım alanı bulmuştur. Ayrıca sır son derece estetik ve renkli görünüme kavuşmasını sağlamıştır.
Seramik ürünlerin ağır ve kırılgan olması ve fırınların da taşınmasının zor olduğu düşünülürse, seramiğin göçebe toplumlarda neden daha az geliştiği sorusuna cevap bulunabilir. Türklerin İslamiyet'i kabul ederek yerleşik hayata geçmesi ile seramik sanatı önemli bir gelişme göstermiştir. Teknik çeşitliliğe ulaşması ise Selçuklular döneminde olmuştur. Selçuklu sultanları iktidarlarını pekiştirmek için önemli mimari yapılarda seramiği kullanmışlar, cami mihraplarını, kubbe ve minarelerini, türbe, medrese ve sarayları seramik ve çinilerle donatmışlardır.
Selçuklular Döneminde Seramik
Selçuklularla birlikte beyaz bünyeli çamur malzeme ile tanışılmış, yeni dekorlama, kazıma, sırlama teknikleri uygulanmaya, sır altı bezemeler, sır üstü lüster dekorları ve sır üstü çok renkli bezemeler gibi önemli teknikler geliştirilmeye başlandı. İran'da bulunan seramik ve çinilerdeki ince kazıma, barbotin, lakabi, sıraltı ve slip gibi tekniklerle firuze, kobalt mavisi, turkuaz ve tek renk beyaz sırlı ürünler örnek alınarak geliştirildi.
Selçuklu'dan Osmanlı Devleti'nin son dönemlerine kadar çini ve seramik sanatı oldukça özgün örneklere ve ilklere damgasını vurmuş, insanlığa son derece görkemli eserler kazandırmıştır. 15. yüzyıldan itibaren Anadolu'nun büyük bir kısmına hakim olmuş ve Klasik Osmanlı sanatının da temellerini atmıştır.
İznik ve Seramik
Fatih Sultan Mehmed'in sarayda kurduğu nakkaşhanede eşsiz tasarımlar mimarbaşı denetiminde ustalar tarafından hazırlanarak İznik'te atölyelerde üretilmiştir. Tüm aşamalar; sert ve kaliteli beyaz seramik çamurunun hazırlanması, kullanılan hammaddeler, pişirme teknikleri, astar, boya, karakteristik desenler, pürüsüz yüzey ve şeffaf kırmızı sır…
Tüm bunlar yüz yıldan aşkın bir süre İznik'i dünyanın en önemli çini ve seramik merkezi haline getirmiştir.
Gerileme Döneminde Seramik
Gerileme döneminde, sarayın finansal desteğinin azalması, ithal ürünlerin ülkeye girişi ülkede üretilen seramik ve çinilerin kalitesini düşürmeye başlamış, 19. Yüzyılın sonunda da seramik ve çini ile ilgili çalışmalar bitme noktasına gelmiştir.
Cumhuriyet Döneminde Seramik
Kurtuluş Savaşı'ndan sonra kurulan yeni Türkiye Cumhuriyeti seramiği hem bir sanat dalı olarak kabul etmiş hem de endüstri kolu olarak gelişmesine imkan tanımıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında, seramik eğitimi için yurt dışına sanatçılar gönderilmiş, 1929 yılında Sanayi Nefise Mektebi (Güzel Sanatlar Akademisi) kurulmuş, Dekoratif sanatlar Bölümü'nün de katılması ile seramik artık akademik bir nitelik kazanmıştır. İsmail Hakkı Oygar tarafından “Seramik ve Türk Çiniciliği” Atölyesi kurulmuş seramik sanatçıları, Hakkı İzzet ve Vedat Ar çağdaş ve özgün bir seramik formunun kapılarını açmıştır.
1950 yılında İlk özel seramik atölyeleri kurulmaya başlanmış, resimsel öğeler kullanılarak gerçekleştirilen duvar panoları tabaklar ve formlarda geleneksel unsurlar çağdaş bir üslup ile yorumlanmıştır. 1970 yılı seramik sanatının olgunluk döneminin başlangıcı olarak kabul edilebilir. Günümüzde Güzel Sanatlar Fakültelerinden yetişen genç sanatçılar kendi bakış açıları ve özgün yorumlarını Anadolu ve Türk tarih ve kültürü ile bir araya getirerek Türk seramik sanatının dünyada hak ettiği yeri alması için çalışmaktadır.
